Jaskinie

Jaskinie i schroniska skalne są charakterystyczną grupą form związanych z wapieniami i działalnością krasową wód podziemnych. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska jest obszarem licznego ich występowania. Do tej pory zinwentaryzowano tu ok. 1900 jaskiń i schronisk (małych jaskiń), z czego na Ojcowski Park Narodowy przypada ponad 700. Rozwinęły się one głównie w skalistej odmianie wapienia jurajskiego.

Jaskinie w Ojcowskim Parku Narodowym

Do najdłuższych jaskiń na terenie Parku należą: Łokietka (320 m), Ciemna (209 m), Zbójecka (189 m), Okopy Wielka Dolna (110 m), Sąspowska (100 m), Krakowska (96 m), Koziarnia (90 m), Biała (84 m). Natomiast najdłuższą jaskinią w pd. części Wyżyny jest Wierzchowska Górna (950 m) leżąca w sąsiedztwie OPN, w Dolinie Kluczwody. Najliczniejsze skupisko dużych jaskiń znajduje się w wąwozie Jamki; pozostałe, mniejsze jaskinie i schroniska leżą przeważnie na lewym zboczu Doliny Prądnika, od Grodziska po Prądnik Korzkiewski, a kilkanaście w Dolinie Sąspowskiej. Mają one na ogół przebieg poziomy i rozmieszczone są na różnych wysokościach nad dnem dolin. Niektóre wejścia do jaskiń są dobrze widoczne, jednak większość z nich jest trudna do odnalezienia w skałkach.

Jaskinie Łokietka i Ciemna są udostępnione do zwiedzania.

Prace badawcze i eksploracyjne

Od 1992 r. na terenie Parku katalogowane są wszystkie jaskinie i schroniska skalne. Pracę tą wykonuje doświadczony zespół speleologów pod kierunkiem dr. Michała Gradzińskiego. Opis każdego obiektu zawiera najważniejsze dane, tj. nazwę, informacje dotyczące położenia, długość, deniwelację, rozciągłość, wysokość otworu jaskini n.p.m. i nad dno dolin; do opisu dołączony jest plan, historia poznania i piśmiennictwo dotyczące każdego obiektu. Informacje te zawarte są w kartach katalogowych oraz w wydawanych w nakładzie 100 egz. publikacjach. Dotychczas ukazało się 16 zeszytów. 

W 2000 r. katalogowano jaskinie północno-zachodniej części Doliny Prądnika, od ujścia doliny bocznej do Prądnika, tzw. Jerzmanowskiej Drogi do źródeł Prądnika w Sułoszowej.

W latach 2004-2005 katalogowano jaskinie środkowo-wschodniej części Doliny Prądnika, od ujścia doliny bocznej, którą biegnie droga wojewódzka nr 773 Grodzisko - Skała do wąwozu "Zamkowa Droga". Skatalogowano 51 jaskiń i schronisk. W roku 2006 inwentaryzowano jaskinie położone w części środkowej Doliny Prądnika na jej wschodnim stoku, od linii cieku wąwozu "Zamkowa Droga" do wąwozu "Wawrzonowy Dół". Wiosną i latem 2007 roku zinwentaryzowano jaskinie wschodniego stoku środkowej części Doliny Prądnika, na terenie głównej kulminacji Góry Koronnej i na Górze Okopy. Skatalogowano dane o 54 jaskiniach.

Od wiosny do jesieni 2008 r. prowadzono inwentaryzację obszaru przebiegającego linią cieku Wąwozu Smardzowskiego na wierzchowinę do linii wododziału Doliny Prądnika i Doliny Korzkiewki, następnie linią wododziału ku południowi na wzgórze w rejonie wsi Maszyce, stamtąd na zachód na wzgórze 410 m n.p.m i linią cieku Wąwozu Maszyckiego w dół na dno doliny skąd wzdłuż Doliny Prądnika w górę aż do wylotu Wąwozu Smardzowskiego. Skatalogowano 75 jaskiń z tego obszaru.

Wiosną i jesienią 2009 r. oraz jesienią 2010 r. przeprowadzono kolejne prace inwentaryzacyjne. Jest to dokumentacja jaskiń położonych na wschodnim stoku dolnej części Doliny Prądnika, oraz bocznych dolin Korzkiewki, Naramki i Bibiczanki. Skatalogowano 32 jaskinie, połowa z nich jest położona na stokach Doliny Prądnika.

Przebieg inwentaryzacji jaskiń na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego